ยุคปฏิรูป: สยามในโลกอาณานิคม

ตอนที่ 1รัชกาลที่ 5 ปฏิรูปทั้งประเทศ

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้นครองราชย์ในปี 2411 เมื่อพระชนมายุ 15 พรรษา ทรงเสด็จดูงานที่สิงคโปร์ ชวา และอินเดีย แล้วเริ่มเปลี่ยนแปลงทีละขั้น เช่น ยกเลิกประเพณีหมอบคลานเมื่อเข้าเฝ้า

ปี 2435 ทรงตั้งกระทรวงแบบใหม่ 12 กระทรวง และให้กรมพระยาดำรงราชานุภาพจัดระบบมณฑลเทศาภิบาล รวมอำนาจจากหัวเมืองต่างๆ มาไว้ที่ส่วนกลาง เจ้าเมืองประเทศราชถูกแทนที่ด้วยข้าหลวงจากกรุงเทพฯ

ทรงตั้งกรมไปรษณีย์ในปี 2426 โรงพยาบาลศิริราชในปี 2431 และทางรถไฟสายแรกกรุงเทพฯ ถึงอยุธยาในปี 2439 ในปี 2448 ทรงประกาศพระราชบัญญัติเลิกทาสและพระราชบัญญัติเกณฑ์ทหาร ทำให้ราษฎรทุกคนเป็นไพร่ของรัฐโดยตรง

ตอนที่ 2ร.ศ. 112 และการเสียดินแดน

ฝรั่งเศสต้องการดินแดนฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง ปี 2436 เรือรบฝรั่งเศสสองลำฝ่าป้อมพระจุลจอมเกล้าเข้ามาจอดหน้าสถานทูตในกรุงเทพฯ และยื่นคำขาด สยามต้องยกลาวฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงให้ จ่ายค่าเสียหาย และยอมให้ฝรั่งเศสยึดจันทบุรีไว้เป็นประกัน

สยามรักษาเอกราชไว้ได้ แต่แผนที่ประเทศเล็กลงเกือบครึ่งเมื่อเทียบกับดินแดนที่เคยอ้างสิทธิ์

ในปี 2450 สยามยกพระตะบอง เสียมราฐ และศรีโสภณ ให้ฝรั่งเศสเพื่อแลกจันทบุรีและตราดคืน ปี 2452 ยกกลันตัน ตรังกานู ไทรบุรี และปะลิส ให้อังกฤษ แลกกับการที่คนในบังคับอังกฤษต้องขึ้นศาลไทย

รัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสยุโรปสองครั้งในปี 2440 และ 2450 เพื่อเจริญสัมพันธไมตรีกับราชสำนักยุโรป ให้นานาชาติยอมรับว่าสยามเป็นประเทศที่มีอารยะ

ตอนที่ 3รัชกาลที่ 6 ชาตินิยมและนามสกุล

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงศึกษาที่อังกฤษ ทรงตั้งกองเสือป่าในปี 2454 และลูกเสือ ปลุกความรู้สึกชาตินิยมผ่านบทพระราชนิพนธ์จำนวนมาก ปีต่อมา นายทหารหนุ่มกลุ่มหนึ่งวางแผนเปลี่ยนแปลงการปกครอง แต่ถูกจับได้ก่อน เรียกว่ากบฏ ร.ศ. 130

ทรงออกพระราชบัญญัติขนานนามสกุลในปี 2456 พระราชทานนามสกุลด้วยพระองค์เองหลายพันนามสกุล ประกาศใช้ศักราช พ.ศ. แทน ร.ศ. ตั้งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในปี 2459 และออกกฎหมายการศึกษาภาคบังคับในปี 2464

ปี 2460 สยามประกาศสงครามกับเยอรมนี ส่งทหารอาสาไปยุโรป ทำให้ได้นั่งโต๊ะประชุมสันติภาพที่แวร์ซาย และค่อยๆ แก้ไขสนธิสัญญาไม่เป็นธรรมกับชาติตะวันตกได้ ธงชาติเปลี่ยนจากธงช้างเป็นธงไตรรงค์ในปีเดียวกัน

ตอนที่ 4รัชกาลที่ 7 และฟ้าใกล้เปลี่ยน

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้นครองราชย์ในปี 2468 ขณะที่การคลังขาดดุลหนัก ต่อมาเศรษฐกิจโลกตกต่ำในปี 2472 รัฐบาลต้องตัดงบประมาณและปลดข้าราชการจำนวนมาก สร้างความไม่พอใจในหมู่ข้าราชการและทหาร

พระองค์ทรงให้ร่างรัฐธรรมนูญหลายครั้ง แต่ที่ปรึกษาอาวุโสเห็นว่ายังไม่ถึงเวลา ปี 2475 กรุงเทพฯ ฉลองครบ 150 ปี เปิดสะพานพระพุทธยอดฟ้าข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา ไม่ถึงสามเดือนต่อมา คณะราษฎรก็เปลี่ยนแปลงการปกครองในวันที่ 24 มิถุนายน 2475

ลำดับเหตุการณ์ไทม์ไลน์ ปฏิรูปประเทศ

ผู้คนบุคคลสำคัญ

เกร็ดความรู้รู้หรือไม่ และคำถามที่พบบ่อย

อ่านเพิ่มเติม