สงครามเย็น เผด็จการ และการลุกขึ้นสู้ของประชาชน

ตอนที่ 1สฤษดิ์และการพัฒนา

จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ยึดอำนาจในปี 2500 และทำรัฐประหารซ้ำในเดือนตุลาคม 2501 ยกเลิกรัฐธรรมนูญและรัฐสภา ปกครองด้วยธรรมนูญการปกครองที่มีมาตรา 17 ให้นายกฯ สั่งการหรือประหารชีวิตได้โดยไม่ผ่านศาล

รัฐบาลสฤษดิ์เริ่มแผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติฉบับที่ 1 ในปี 2504 สร้างถนนมิตรภาพ เขื่อนภูมิพล และระบบไฟฟ้าในชนบท ยกเลิกการสูบฝิ่นในปี 2502 และส่งเสริมให้สถาบันพระมหากษัตริย์มีบทบาทเด่นในสังคมอีกครั้ง

สฤษดิ์ถึงแก่อสัญกรรมในปี 2506 หลังจากนั้นจึงมีการเปิดเผยว่าท่านมีทรัพย์สินมหาศาลและภรรยาหลายสิบคน

ตอนที่ 2ไทยในสงครามเย็น

ยุคจอมพลถนอม กิตติขจร และจอมพลประภาส จารุเสถียร ไทยเป็นพันธมิตรสำคัญของสหรัฐฯ ในสงครามเวียดนาม สหรัฐฯ ตั้งฐานทัพอากาศที่อุดรธานี อุบลราชธานี นครพนม และอู่ตะเภา ทหารอเมริกันหลายหมื่นนายประจำการในไทย เงินจากสหรัฐฯ ไหลเข้ามาพร้อมกับธุรกิจบันเทิงในพัทยาและกรุงเทพฯ

ปี 2510 ไทยเป็นเจ้าภาพก่อตั้งอาเซียนที่วังสราญรมย์ ร่วมกับอินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และสิงคโปร์

ในประเทศ พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยเริ่มสู้รบด้วยอาวุธเมื่อ 7 สิงหาคม 2508 ที่นครพนม เรียกว่าวันเสียงปืนแตก การสู้รบขยายไปภาคอีสาน เหนือ และใต้

ตอนที่ 314 ตุลา และ 6 ตุลา

ปี 2514 จอมพลถนอมยึดอำนาจรัฐบาลของตนเอง ยกเลิกรัฐสภา ตุลาคม 2516 นักศึกษาและประชาชน 13 คนถูกจับเพราะแจกใบปลิวเรียกร้องรัฐธรรมนูญ ผู้ชุมนุมเพิ่มขึ้นเป็นหลายแสนคนที่ถนนราชดำเนิน วันที่ 14 ตุลาคม ทหารปราบปรามจนมีผู้เสียชีวิตหลายสิบคน ถนอม ประภาส และณรงค์ ต้องเดินทางออกนอกประเทศ

ภายในสามปี สังคมไทยเปลี่ยนจากการโค่นเผด็จการ ไปสู่การสังหารหมู่กลางมหาวิทยาลัย

สามปีหลังจากนั้นเป็นช่วงที่เสรีภาพเบ่งบาน มีการชุมนุมของกรรมกรและชาวนาทั่วประเทศ ขณะที่ฝ่ายขวาอย่างลูกเสือชาวบ้านและกระทิงแดงก็ก่อตัวขึ้น เมื่อถนอมบวชเณรกลับเข้าประเทศในปี 2519 นักศึกษาชุมนุมต่อต้านที่ธรรมศาสตร์

เช้าวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ตำรวจและกลุ่มฝ่ายขวาบุกเข้ามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มีผู้เสียชีวิตอย่างเป็นทางการ 46 คน ค่ำวันนั้นทหารยึดอำนาจ นักศึกษาหลายพันคนหนีเข้าป่าไปร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์

ตอนที่ 4ยุคเปรมและเศรษฐกิจรุ่งโรจน์

พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ เป็นนายกฯ ปี 2523 ถึง 2531 โดยไม่ได้ลงสมัครรับเลือกตั้ง เรียกกันว่าประชาธิปไตยครึ่งใบ คำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีที่ 66/2523 ใช้การเมืองนำการทหาร นิรโทษกรรมผู้ที่ออกจากป่า จนสงครามคอมมิวนิสต์ยุติลงในเวลาไม่กี่ปี

การพบก๊าซธรรมชาติในอ่าวไทย และโครงการพัฒนาชายฝั่งทะเลตะวันออก ดึงการลงทุนจากญี่ปุ่น พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ ซึ่งมาจากการเลือกตั้งในปี 2531 ประกาศนโยบายเปลี่ยนสนามรบเป็นสนามการค้า เศรษฐกิจไทยโตกว่าร้อยละ 10 ต่อปีติดต่อกันหลายปี

ตอนที่ 5พฤษภาทมิฬและวิกฤตต้มยำกุ้ง

วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2534 คณะ รสช. ยึดอำนาจรัฐบาลชาติชาย หลังการเลือกตั้งปี 2535 พล.อ.สุจินดา คราประยูร หัวหน้า รสช. ขึ้นเป็นนายกฯ ทั้งที่เคยบอกว่าจะไม่รับตำแหน่ง ประชาชนชุมนุมต่อต้าน ทหารปราบปรามระหว่างวันที่ 17 ถึง 20 พฤษภาคม มีผู้เสียชีวิตและสูญหายจำนวนมาก สุจินดาลาออก

ทศวรรษ 2530 เงินกู้ต่างประเทศไหลเข้ามาเก็งกำไรในอสังหาริมทรัพย์และตลาดหุ้น วันที่ 2 กรกฎาคม 2540 ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศลอยตัวค่าเงินบาท หลังใช้ทุนสำรองปกป้องค่าเงินจนเกือบหมด เงินบาทอ่อนจาก 25 บาทเป็นกว่า 50 บาทต่อดอลลาร์ ไฟแนนซ์ 56 แห่งถูกปิด ไทยต้องขอกู้เงินจาก IMF

ในปีเดียวกัน รัฐธรรมนูญฉบับที่ประชาชนมีส่วนร่วมร่างมากที่สุดก็ประกาศใช้ในเดือนตุลาคม 2540 วางรากฐานองค์กรอิสระอย่าง กกต. และศาลรัฐธรรมนูญ

ลำดับเหตุการณ์ไทม์ไลน์ 2500–2540

ผู้คนบุคคลสำคัญ

เกร็ดความรู้รู้หรือไม่ และคำถามที่พบบ่อย

อ่านเพิ่มเติม